Buenos Aires, 25 VII 1936

Do moich drogich w Jezusie 
Chrystusie Braci, zgromadzonych 
na rekolekcjach

Dusz, dusz!

Pokój Pański niech będzie zawsze z nami!
Przybywam duchowa, aby spędzić chwilę z wami, których dobrać Boża zebrała w tym domu na święte rekolekcje. Zdaje mi się, że przybywam, żeby wam powiedzieć o wielkiej cnocie, która powinna ożywiać i przenikać wszystkie nasze czynności, ta jest o miłości, która jest przedmiotem i celem wszystkich przykazań. Na niej bowiem „opiera się całe Prawo i Prorocy - universa lex pendet et prophetae” (por. Mt 22, 40), rzekł Jezus Chrystus.
Bez miłości nasze czyny byłyby bez znaczenia dla zbawienia wiecznego; powiedział to św. Paweł kiedy pisał, że choćby miał wiarę tak wielką, iżby przenosił góry i że choćby przemawiał wszystkimi językami, a miłości by nie miał, byłby niczym (por. 1 Kor 13, 2).
Miłość, drodzy moi, jest przykazaniem Bożym, przykazaniem głoszonym przez Chrystusa. Jezus Chrystus powiedział: „Przykazanie nowe daję wam, abyście się wzajemnie miłowali. Po tym wszyscy poznają, żeście uczniami moimi, jeśli, będziecie się wzajemnie miłowali” (J 13, 34-35). A trochę dalej: „To jest moje przykazanie, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem” (J 15, 12). A więc cechą wyróżniającą uczniów Jezusa Chrystusa jest miłość.
Bracia mai, przypomnijmy sobie wszyscy słowa, które napisał św. Paweł do Koryntian: „Starajcie się posiąść miłość” (1 Kor 14, 1). Zważcie, że apostoł przedtem już pisał do nich: „...a ja wam wskażę drogę jeszcze doskonalszą. Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący. Gdybym też miał dar prorokowania i znał wszystkie tajemnice, i posiadał wszelką wiedzę, wiarę taką, iżbym góry przenosił, a miłości bym nie miał, byłbym niczym. I gdybym rozdał na jałmużnę całą majętność mają, a ciało wystawił na spalenie, lecz miłości bym nie miał, nic mi nie pomaże. Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest. Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą; nie jest bezwstydna, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego; nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą. Wszystka znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim nadzieję pokłada, wszystko przetrzyma. Miłość nigdy nie ustaje” (1 Kor 12, 31; 13, 1-8). „Wiara, nadzieja, miłość (...) z nich zaś największa jest miłość” (tamże 13, 13). „Usilnie starajcie się posiąść miłość” -dotychczas ciągle cytuję św. Pawła, który dalej jeszcze pisze: „Czuwajcie, trwajcie mocno w wierze, bądźcie mężni i umacniajcie się. Wszystkie wasze sprawy niech się dokonują w miłości” (tamże 16, 13-14).
A w pierwszym liście św. Jana czytamy:- „Kto miłuje brata swego, ten trwa w światłości i nie ma w nim powodu da załamania się. Kto natomiast nienawidzi swojego brata, postępuje w ciemności” (1 J 2, 10-11). A potem: „Taka bowiem jest wola Boża, którą objawiono od początku, abyśmy się wzajemnie miłowali... Dziateczki, nie miłujmy słowem i językiem, ale czynem i prawdą... Przykazanie Jego zaś jest takie, abyśmy wierzyli w imię Jezusa Chrystusa, Jego Syna, i miłowali się wzajemnie tak, jak nam nakazał” (tamże 3, 18-23). W rozdziale 4 znowu tak mówi: „Umiłowani, miłujmy się wzajemnie..: Jeśli miłujemy się wzajemnie, Bóg trwa w nas i miłość Jego jest w nas doskonała... Bóg jest miłością, a kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg w nim”. Św. Paweł poleca: „Braterska miłość niechaj trwa w was - Caritas fraternitatis maneat in vobis” (Hbr 13, 1).

Oby zawsze, drodzy moi, królowała między nami miłość bratnia - miłość w uczuciach, miłość w słowach, miłość w czynach. Bądźmy prawdziwymi i wielkimi miłośnikami Boga, a będziemy prawdziwymi i wielkimi miłośnikami bliźniego, bowiem: „Takie (...) mamy przykazanie od Niego, aby ten, kto miłuje Boga, miłował też i brata swego”. Tak pisze św. Jan w swym pierwszym liście (1 J 4, 21).
Ta samo przykazanie, które nakazuje kochać Boga, nakazuje również miłość względem bliźniego. „Jeśliby ktoś mówił: «Miłuję Boga», a brata swego nienawidził, jest kłamcą - mówi jeszcze św. Jan - albowiem kto nie miłuje brata swego, którego widzi, nie może miłować Boga, którego nie widzi” (1 J 4, 20).
Kochajmy więc naszego bliźniego w Bogu i dla Boga. Kochajmy naszych współbraci zakonnych miłością uporządkowaną. Kochajmy się miłością cierpliwą, łagodną, miłością czystą i świętą, unikając nieuporządkowanego uczucia; kochajmy się w Panu - to tak bardzo podoba się Bogu.
Miłość nasza niech będzie pokorna, światła i roztropna; niech będzie mocna i trwała, zdolna prowadzić do zaparcia się siebie z miłości do Jezusa, do Jezusowej „tajemnicy krzyża - mysterium crucis”. Taka niech będzie nasza miłość, abyśmy dzięki niej żyli jedni dla drugich, gotowi zawsze do wyrozumienia ich wad i do radości z powodu dobra innych.
Całe nasze szczęście, o drodzy mai, pokładajmy w obranie miłości Boga, w dawaniu Boga i szczęścia drugim oraz w wyniszczaniu siebie, czyniąc z siebie ofiarę na ołtarzu miłości.
Kiedy w jakimś zgromadzeniu lub domu zakonnym istnieje miłość Boża, wtedy znajduje się tam także miłość do współbraci oraz miłość bliźniego; gdzie zaś miłość Boża rozpala serca - tam wszystkie uczucia ludzkie bywają oczyszczone, uświęcone czy opanowane, a wszystkie rzeczy tego świata uważa się „za błoto - ut stercora”. Nie ma nic droższego nad Jezusa Chrystusa, nad miłość oraz świadczenie dobra bliźniemu, szczególnie temu, który jest najbliższy, więc bratu w wierze, w powołaniu, w życiu wspólnym, a także duszom.
Kochamy wtedy się wzajemnie, gdy każdy cieszy się dobrem drugiego jako dobrem wszystkich; wtedy „w Panu - in Domino” jeden jest dla wszystkich, a wszyscy dla jednego, i taki dom staje się niebem. Miłość braterska rozgrzewa bardzo miłość do samego Boga, a miłość bliźniego staje się jak gdyby pojazdem do umiłowania Boga. Droga miłości braterskiej jest najkrótszą i najpewniejszą drogą do osiągnięcia doskonałości i świętości.
Kto powiększa w zgromadzeniu ducha miłości, ten powiększa siłę ducha. Miłość daje nam niezwyciężoną siłę przeciw szatanowi, światu i namiętnościom, przeciw wrogom wewnętrznym; czyni nas także strasznymi i niezwyciężonymi dla naszych wrogów zewnętrznych. Pokonamy ich miłością, modlitwą w ich intencji, pokorą i wielkim umiłowaniem, ofiarując im - jeśliby zaszła tego potrzeba - nasze biedne życie, by świadczyć im dobro i doprowadzić ich do zbawienna. Proszę was, abyście sobie przeczytali to ostatnie zdanie dwa razy, o drodzy moi synowie, ponieważ tak nam nakazał Jezus Chrystus i to stanowi część przykazania miłości: „Kochajcie waszych nieprzyjaciół, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą, i módlcie się za tych, którzy was prześladują i potwarzają” (Mt 5, 44). Gdzie indziej mówi Pan: „Zwyciężaj zła dobrem” (por. Rz 12, 21). Tak mówił i tak nas nauczył - „...(Jezus) zaczął czynić i nauczać - quia coepit facere et docere” (por. Dz 1, 1).
Niech płonie w nas i rozpala nasze serca święta miłość Boża; niech panuje w nas Jego miłość zawsze żywa i nieugaszona, a będziemy mieli ducha miłości względem braci i łatwiej da nam Pan łaskę, żebyśmy złączeni z Nim stali się żertwą miłości na krzyżu.
Odwagi, moi drodzy synowie, oby miłość Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego i Jego miłość braterska złączyła razem wszystkich synów Boskiej Opatrzności nierozerwalnym węzłem prawdziwej miłości! O, jak słodka jest miłość, która nas buduje i jednoczy w Jezusie Chrystusie! Jakże prawdziwym i pocieszającym staje się wówczas ten nasz kantyk: „Oto jak dobrze i jak miło braciom zamieszkać społem - Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum” (por. Ps 132 [133], 1). Cieszy się bardzo nasz Ojciec niebieski widząc, że w Jego domu mieszkają Jego synowie i bracia „społem - in unum”, to jest zjednoczeni jedną tylko wolą służenia Mu i Jego Kościołowi - naszej matce, oraz wspomagający z pokorą i słodką miłością jedni drugich. Taką pochwałę dał św. Łukasz pierwszym chrześcijanom, że wszyscy się tak kochali, iż „tworzyli jedno serce i jedną duszę - multitudo autem credentium erat cor unum et anima una” (por. Dz 4, 32). Tertulian w „Apologetyku” wspomniał o tym, że poganie widząc braterską miłość pierwszych wiernych mówili między sobą: „Patrzcie, jak chrześcijanie się miłują” i nawracali się. Zresztą, moi synowie, dobrze wiecie, że taką też była wielka modlitwa Jezusa Chrystusa skierowana do Ojca tuż przed rozpoczęciem męki i że pragnieniem Serca Jezusowego było, aby Jego uczniowie wraz z Nim tworzyli jedno życie miłości - „Fac ut unum sint”.
Serce nasze, o moi synowie, powinno być ołtarzem, na którym goreje nieugaszony boski ogień miłości: miłość do Boga i miłość do braci - dwa płomienie tego samego ognia. Tym ogniem chcemy żyć i spalać się w nim. Ten ogień powinien nas przemieniać, wznosić do nieba i przebóstwiać. „Caritas Christi urget nos - Miłość Chrystusa przynagla nas” (2 Kor 5, 14).
Miłość Jezusa Chrystusa - co to za piękna i wielka cnota! Ona jest królową wszystkich cnót. Bez niej niebo nie byłoby niebem, bo niebo bez miłości byłoby niebem bez Boga, który jest miłością. „Deus caritas est, et qui monet in caritate in Deo monet, et Deus in illo - Bóg jest miłością, a kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg w nim trwa” (1 J 4, 16).
O, jak bardzo konieczna jest miłość, skoro Chrystus Pan powiedział, że po niej właśnie świat poznaje, czy jesteśmy Jego naśladowcami. Czyż to nie ona stanowi o prawdziwych sługach Chrystusa? Czyż to nie miłość przemienia grzeszników w świętych, a serca świętych - w Serce Chrystusa? Czyż nie jest powiedziane: „Serce Pawła sercem Chrystusa - Cor Pauli, cor Christi”? A św. Paweł czyż nie mówi: „Dla mnie bowiem żyć – to Chrystus - Mihi vivere Christus est” (Flp 1, 21).
To samo można powiedzieć o każdym świętym, począwszy od Najświętszej Dziewicy, Królowej świętych, aż do najnowszego świętego - św. Cottolenga i ks. Bosko.
Gdy piszę te słowa, dochodzą do nas bardzo bolesne wiadomości z Hiszpanii. Myślę sobie: dlaczego świat jest niespokojny, dlaczego jest tak nieszczęśliwy i stacza się ku barbarzyństwu? Dlaczego? - Bo nie żyje Bogiem, bo żyje egoizmem, a nie miłością Jezusa Chrystusa. Patrzcie, moi synowie, ci, którzy się urodzili na tej samej ziemi, mówią tym samym językiem, w których żyłach płynie ta sama krew i pochodzą z tych samych rodzin, ci, którzy powinni się kochać, wspomagać i pokrzepiać - są między sobą podzieleni, nienawidzą się i po barbarzyńsku mordują. Smutna ta prawda; patrzymy na bardzo smutną rzeczywistość.
Dlaczego tak się dzieje? - Dlatego że brak jest miłości, którą Jezus Chrystus przyniósł na ziemię. Miłość „jest z Boga” (1 J 4, 7) - powiedział św. Jan apostoł. Jest darem, którego udziela Bóg tylko tym, którzy zachowują Jego przykazania.
Ale miłość usuwa się ze świata, który nie kocha Boga i oddala się od Bożego prawu. I czyż mamy się temu dziwić, że miłość oddala się od świata jak gołębica, która podrywa się do lotu, by nie usiąść w błocie i we krwi? Miłość uczyniłaby z ziemi niebo; bez miłości ludzie stają się gorsi od pogan, a ziemię przemieniają w skrwawiony zagon, o którym mówił już Dante: „zagon, który czyni z nas okrutników”.

Ale wróćmy do naszych spraw, o moi synowie, do codzienności życia. Już innym razem mówiłem wam, że ci, którzy przyczyniają się do doskonałej zgody woli i serca, trwają w miłości i w Chrystusie; ci natomiast, którzy nie starają się, by nie być przyczyną niesnasek i goryczy czy choćby tylko wzajemnej oziębłości, nie działają w Chrystusie, nie trwają w miłości - są raczej sługami diabła, wrogami Chrystusa i całego naszego Zgromadzenia.
Oby duch miłości przeszkodził i nie dopuścił, byśmy mieli szemrać. „Nie szemrajcie...” pisze św. Paweł (1 Kor 10, 10) „oszczercy nie odziedziczą królestwa Bożego” (1 Kor 6, 10). „Susurro coinquinabit animam suam et in omnibus odietur” - Kto szemrze, ten kala swą duszę i będzie w nienawiści u Boga i u ludzi (por. Syr 21, 31). „Czyż język szemrzącego nie jest gorszy od żmii? Na pewno bardziej jest okrutny, skoro tylko jednym syknięciem zatruwa śmiertelnie trzy osoby: tego kto szemrze, tego przeciw któremu szemrze, oraz tego kto chętnie słucha szemrania”. Tak pisał św. Bernard (De Tripl. custodia). A przeciwnie, jakże bardzo budujący jest zakonnik, dobrze i we właściwym czasie mówiący o swym bliźnim, który umie wytłumaczyć jego błędy.
Starajmy się więc unikać każdego sława choćby z najmniejszym odcieniem szemrania przeciw komukolwiek. Pamiętajmy, że czasami gorsze jeszcze od szemrania jest złe interpretowanie dobrych czynów lub przypisywanie komuś złej intencji. W sposobie postępowania zachowujmy delikatność bez ckliwości. Nigdy nie opowiadajmy innym rzeczy usłyszanych pod sekretem ani nie mówmy bliźniemu tego, co inni o nim źle powiedzieli, ponieważ byłoby to sianiem uraz i niezgody.
Strzeżmy się słów, które mogą dotknąć lub sprawiać przykrość; nie doprowadzajmy nigdy do zacietrzewienia ani nie czyńmy uwag wobec innych bez słusznego powodu. Miłość braterska jest drogocennym skarbem, dlatego musimy dołożyć wiele starań, aby go ustrzec i pomnożyć. Zaniechajmy każdej dyskusji, podejmowanej nawet z miłości dla prawdy i z gorliwości dla chwały Bożej; jeśliby ona mogła dzielić i jątrzyć nasze serca choćby w małej mierze. Już wam dałem kiedyś takie polecenie, ale chyba się nie obrazicie, nieprawdaż, moi bracia?
Zwróćcie uwagę, że miłość własna jest z natury swej niespokojna i podejrzliwa. Wszystka ją drażni. Podnieca fantazję, zakłóca rozumowanie i jest zdecydowanym wrogiem miłości braterskiej. Strzeżmy się, ponieważ tam gdzie króluje miłość własna, tam nie maże być prawdziwej miłości. Nie bądźmy więc nigdy zbytnio pewni siebie ani uparci, nie bądźmy krętaczami w dyskusjach; takie wady bowiem pomniejszałyby ducha miłości.
Powściągajmy nasz język, panujmy nad gniewem, znośmy wszystko. „Caritas omnia sustinet - Miłość wszystko znosi” (por. 1 Kor 13, 7). Pamiętajmy, że nie posiądziemy nigdy miłości braterskiej, jeśli nie będziemy tolerować błędów drugich. Wszyscy mamy swoje wady i grzechy. „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na nią kamień” - powiedział Jezus (J 8, 7). Bądźmy wzajem wyrozumiali, bądźmy wzajem wyrozumiali!
Tylko w taki sposób wypełnimy prawo Jezusa Chrystusa, zgodnie z tym, co napisał św. Paweł: „Jeden drugiego brzemiona noście i tak wypełnicie prawo Chrystusowe - Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi” (Gal 6, 2).
Padajmy sobie ręce i kroczmy razem do niebieskiej ojczyzny. Budujmy się wzajemnie dobrym przykładem: „Brat, wspomagany przez brata, to jakby silne miasto - Frater, qui adiuvatur a fratre, quasi civitas firma”. Pozwólcie, że jeszcze raz powtórzę: „Nie miłujmy słowem i językiem, ale czynem i prawdą” (1 J 3, 18).

Przede wszystkim po bratersku wspomagajmy się modlitwą. I tu już kończę, ściskając was po kolei, drodzy moi bracia i synowie. Módlcie się za mnie, módlcie się gorąca do Matki Najświętszej, aby w miłości Chrystusowej, na chwałę Bożą, ku oczyszczeniu mojemu i dla waszego dobra, spełniło się we mnie biednym grzeszniku „misterium krzyża - mysterium crucis”.

Wasz najoddańszy

ks. J. Alojzy Orione
ze Zgromadzenia „Boskiej Opatrzności”