Buenos Aires, Święto Trzech Króli 1935

Do Zakonników Małego Dzieła Boskiej Opatrzności

Dusz, Dusz!

„In Nomine Jesu - w Imię Jezusa” piszę do was, o drodzy moi.

Spodziewam się, że radosne uroczystości Bożego Narodzenia przeżyliście w świętej wesołości. W owych dniach i my także doznaliśmy błogich pociech świętej wiary w braterskiej łączności z wami i w duchu miłości; u stóp Dzieciątka Jezus modliliśmy się z wami i mówiliśmy o was przebywających daleko, jak gdybyście byli wszyscy tu obecni. O, jakaż to piękna rzecz miłować się w Panu! Na pewno to musi się bardzo podobać Panu.
Oto zaczęliśmy Nowy Rok; złóżmy Bogu dziękczynienie za tyle otrzymanych dobrodziejstw i rozpocznijmy od dziś w wielkim zapale miłości kochać i służyć prawdziwie Jezusowi Chrystusowi i świętemu Kościołowi rzymskiemu - matce naszej, całym sercem, całą duszą i całym naszym biedaczym życiem. Upadłszy do nóg Bożych prośmy pokornie Tego, który jest niebieskim Ojcem naszym, o przebaczenie za wszystkie niewdzięczności dotychczasowego życia! Każdy niechaj powie z serca: „Teraz rozpoczynam w Imię Jezusowe - Nunc incipio in Nomine Jesu”. „Teraz zaczynam być Chrystusów i Kościoła - Nunc incipio esse Christi et Ecclesiae”.
Nowy Rok - nowe życie, święte i uświęcające! Nowy Rok - całe życie z Jezusem, w Jezusie, dla Jezusa! Żyjmy Jezusem, moi synowie. Skryci w Jego Sercu, rozpaleni miłością, mali, mali, bardzo mali, łagodni, prości, pokorni. Żyjmy Jezusem! Jak dzieci w Jego objęciach i w Jego Sercu, święci i niewinni przed Jego obliczem; zatopieni w miłości Jezusowej i w miłości do dusz, w wierności i bezgranicznym posłuszeństwie dla Niego i Jego Kościoła! Żyjmy dla Jezusa! Wszyscy i wszystko dla Jezusa! Nic bez Jezusa, nic co by nie było Jezusem, co by nie prowadziło do Jezusa, co by nie tchnęło Jezusem. Żyjmy w sposób godny powołania, któreśmy otrzymali wychowani w szkole Jego krzyża; w Jego poświęceniu, w Jego posłuszeństwie „aż do śmierci - usque ad mortem”, aby ofiarować i oddać siebie samych w zupełnym całopaleniu jako ten zapach bardzo wonnych ziół.
O Jezu, otwórz nam Serce swoje i pozwól w Nie wejść, gdyż jedynie w Twym Sercu będziemy mogli pojąć, czym jesteś, będziemy mogli odczuć Twoją miłość i miłosierdzie oraz zrozumieć i ukochać poświęcenie, jak też owo święte posłuszeństwo, dla którego Ty się ofiarowałeś.
Drodzy moi synowie w Chrystusie - zrozumieliście to już - piszę dziś z uczuciem wielkiej radości, ponieważ piszę do was z nowego domu w Lanùs, peryferii Buenos Aires z domu, który dostaliśmy w sposób prawdziwie opatrznościowy w chwili, gdy byłem w wielkim zwartwieniu, nie wiedząc, gdzie będę mógł otworzyć nowicjat Zgromadzenia, tak konieczny dla zakonnego przygotowania personelu w Argentynie. Są tu w dużej mierze wasi współbracia argentynscy - kapłani i klerycy, odprawiający rekolekcje, oraz ks. Montagna i ks. Szymkus, którzy przybyli z Urugwaju. W tych miesiącach w Ameryce Płd. jest tak, jak u nas w lecie. Są to miesiące szkolnych wakacji - czas odpowiedni do odprawienia rekolekcji. Nie mogę wam wypowiedzieć radości, której doznaję znajdując się wśrod naszych drogich; po tych rekolekcjach urządzi się drugie, a potem będę towarzyszył odprawiającym rekolekcje we Floreście w Urugwaju, gdzie mają swoją siedzibę kochani pustelnicy Boskiej Opatrzności.
Teraz już nie potrafię się powstrzymać od wezwania was da uczestniczenia w moim zadowoleniu i jak gdyby na pamiątkę posyłam wam z tego bardzo pięknego i opatrznościowego domu list, który przyjmijcie jako dar Trzech Króli.
Tymczasem wysławiajcie Boga wraz ze mną, albowiem nim list dojdzie do was, już 18 stycznia z pomocą Bożą w uroczystość katedry św. Piotra w Rzymie zostanie otwarty argentyński nowicjat Zgromadzenia Synów Boskiej Opatrzności z pełną aprobatą i błogosławieństwem Najdostojniejszego Nuncjusza Apostolskiego ks. bpa Cortesiego i Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszego ks. arcybiskupa miejscowego.
Miło mi jest wam donieść, że pobożność waszych współbraci zamieniła już ten dom w prawdziwy wieczernik modlitwy i braterskiej miłości.	„Deo gratias! Deo gratias! - Bogu niech będą dzięki, Bogu niech będą dzięki!” Piszę więc do was, ale mi wybaczcie, że może chaotycznie; nie mogę pisać inaczej jak tylko w pośpiechu, fragmentami, małymi fragmentami może nawet się powtarzając; ale „rzeczy powtarzane pomagają - repetita iuvant” kiedy służą do gruntowniejszego wpojenia i pogłębienia w nas tego, co nam może być pożyteczne.

Skończyłem czytanie II rozdziału Ewangelii św. Łukasza, który przedstawia dwunastoletniego Jezusa, odnalezionego w świątyni przez Najświętszą Maryję Pannę i św. Józefa. Odszukany po trzech dniach zmartwień, opuścił Jerozolimę, poszedł razem z nimi do Nazaretu i jak mówi ewangelista: „Był im poddany - Erat subditus illis” (Łk 2, 51).
Dwunastoletni Izraelita stawał się „synem prawa” i był obowiązany do wykonywania wszystkich obowiązków religijnych. Tak też postąpił Jezus. On nie był do tego obowiązany, ponieważ jako Bóg wyższy był ponad wszystkie przepisy obrzędowe. Ale o Nim właśnie powiedziano, że „najpierw zaczął czynić, a potem nauczać - coepit facere et docere” (por. Dz 1, 1), że chciał nam dać przykład wierności i posłuszeństwa w poszanowaniu kultu, oraz że dał nam do zrozumienia, iż Bóg przemawia do serca szczególnie w świątyni i że w domu Bożym czerpie się łaski pełnymi rękoma. Na łagodne upomnienie Matki dał usprawiedliwienie wzniosłe i wyczerpujące, ucząc o tym, że idący za Chrystusem nie mogą roztrząsać ani mieć wątpliwości, gdy idzie o sprzeczność między więzami ziemi i nieba, między złudnymi podszeptami ciała krwi (1), a wyższym wezwaniem do życia doskonałości: „że powinienem być w tym, co należy do Ojca mego - quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse” (por. Łk 2, 49). Należy - powiedział Chrystus - abym był w tych rzeczach, które dotyczą mego Ojca: „oportet – należy”.
Powołanie zakonne, o moi synowie, jest obowiązkiem wyższym nad korzyści i interesy krewnych, ponad uczucia, ponad łzy, ponad życie i śmierć. Ów urywek Pisma św. zamyka się słowami podkreślającymi posłuszeństwo Chrystusa: „był im poddany”. Całe życie Chrystusa jest przykładem niewymownej miłości i posłuszeństwa. Raz po raz oświadczał On, że przyszedł na ziemię nie po to, aby czynić własną wolę, ale wolę swego Ojca niebieskiego.
W życiu prywatnym i publicznym - kiedy się rodzi i kiedy umiera Jezus zawsze jest posłuszny Ojcu, który Go posłał: „Stał się posłuszny aż do śmierci; a śmierci krzyżowej - Fuit oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis”. „Uniżył samego siebie - pisze św. Paweł – i stał się posłuszny aż do śmierci, a śmierci krzyżowej” (por. Flp 2, 8), najhaniebniejszej.
Jezus, Baranek Boży, aby nas odkupić, ofiaruje się Ojcu jako ofiara nieskalana i rzeczywiście nas odkupił w miłości i posłuszeństwie najbardziej upokarzającym i najbardziej wzniosłym.

O miłości pisałem wam, bracia, na Boże Narodzenie. Dziś zatrzymam się na posłuszeństwie zakonnym, ponieważ ono jest złotym pierścieniem, który nas jednoczy z Chrystusem i z Jego Kościołem; jest osią, wokół której obraca się całe życie zakonne.
Posłuszeństwo zakonne jest święte, ponieważ jego fundamentem jest Bóg, zaś jego granitową podstawą - wiara w Opatrzność Bożą. Posłuszeństwo widzi i naśladuje Boga. Polega na stałym usposobieniu poddania się rozkazom własnych przełożonych, którzy są prawnymi przedstawicielami Boga i tłumaczami Jego woli. Ażeby można była je nazwać cnotą, musi być rozumne i dobrowolne; aby zaś miało zasługę, konieczne jest, by je praktykowano jaka święty obowiązek. Zakonnik posłuszny widzi w przełożonym osobę Chrystusa; dla niego głos przełożonego jest głosem Chrystusa, a wola przełożonego - wolą Bożą.
Gdy wszystkie rozporządzenia przełożonego rozważy się w Bogu, wtedy okażą się nam one właściwe i godne ukochania; choć .niekiedy mogłyby się wydawać nierozumne i nieprzyjemne.
Życie zakonne jest możliwe jedynie przy wiernej i zupełnej praktyce posłuszeństwa, które jest dlań cnotą podstawową. Nie możemy niczego wspanialszego dać Bogu nad własną wolę, gdyż ona jest tym - mówi św. Tomasz - przez co używamy i korzystamy z wszystkich innych dóbr. I jak każdy grzech rodzi się z nadużycia woli, tak z dobrego jej użycia rodzi się każdy czyn cnotliwy. Posłuszeństwo przełożonemu poskramia nasza wolę i zabezpiecza nas przed nadużywaniem wolności. Ofiarujemy więc Bogu wraz z posłuszeństwem to, co mamy najlepszego: wolę i wolność - dobra najkosztowniejsze. Poświęcamy je Chrystusowi i Kościołowi z miłości. Jest to ofiara, która przewyższa wszystkie inne, tak że Pismo św. mówi: „Posłuszeństwo lepsze od ofiary” (1 Sm 15, 22). „Posłuszeństwo - pisze św. Tomasz - jest cnotą, która najprędzej skłania i poddaje wolę człowieka temu, który nam rozkazuje” (Quodlibet. X, art. 2-3). Dzieje się to w płaszczyźnie nadprzyrodzonej, to jest z miłości dla Boga, tak żeby się wypełniła w nas wola Boża.
A zatem nie ze złej woli, nie z niewolniczej bojaźni, ale radośnie „i w Panu - et in Domino”, z sercem szczodrym i wspaniałomyślnym będziemy posłuszni, albowiem Bóg ochotnego dawcę kocha; „wszystko przez miłość, a nic przez siłę” - mówi pięknie św. Franciszek Salezy. „Wtedy cnota posłuszeństwa wzbogaca zakonnika, raduje Kościół, obdarza pokojem, oświeca i uszlachetnia myśl, zwycięża miłość własną, otwiera niebo, czyni człowieka szczęśliwym, zachowuje wszystkie cnoty” - pisał pierwszy patriarcha wenecki, św. Wawrzyniec Justyniani (De relig. vita, rozdz. III).
Wesołość oblicza, łagodność w mowie, głos umiarkowany są wielką ozdobą posłuszeństwa i odzwierciedlają dobre usposobienie wewnętrzne. 
Należy więc starać się o doskonałość w posłuszeństwie, o drodzy bracia i synowie w Chrystusie. Gdy przełożeni chcą czegoś, czego my nie chcemy, nie dąsajmy się i nie miejmy im tego za złe, bo to wskazywałoby na upór przy swoim zdaniu. Ale w takim przypadku ustąpmy i zastosujmy się całym sercem do tego, czego chcą oni. Nigdy nie powinno się mówić: przełożeni się nie orientują, przełożeni wyrządzają mi przykrość. Przykrość nie pochodzi od przełożonych, ale od własnych namiętności, od zbytniego przywiązania do siebie i do własnego zdania, albo do tych rzeczy, których chcemy bezwzględnie, a których chcieć nie powinniśmy, chyba że w granicach zależności, powtarzając zawsze szczerze to, co powiedział Jezus Chrystus: „Nie moja, ale Twoja wola niech się stanie - Non mea voluntas, sed tua fiat” (por. Łk 22, 42).
Wtedy tylko, o moi drodzy, dacie prawdziwie wyraz swej miłości względem waszych przełożonych, gdy pozostawicie im obowiązki rządzenia i rozkazywania, a sami wypełnicie wiernie i ochoczo wasze posłuszeństwo. Nie zabraknie wam wtedy opieki Bożej, gdyż Bóg opiekuje się zawsze posłusznymi i pociesza ich obdarzając darami, które dla nich uważa za stosowne.
Tak, moi synowie, a nie inaczej, w taki sposób chce nas prowadzić Pan, abyśmy żyli duchem prawdziwie zakonnym, potrzebą własnego uświęcenia, to znaczy w doskonałym posłuszeństwie, w całkowitym zaparciu się siebie, według słów ewangelii, że kto chce iść za Chrystusem, nie może kierować, się własnym sądem i własną miłością.
O, jak wielką, piękną i świętą jest rzeczą żyć w posłuszeństwie. Żyć pod kierownictwem przełożonego i nie być panem siebie. Nadzwyczajna książka „O naśladowaniu Chrystusa”, która tylu ludzi nauczyła żyć, miłować i cierpieć po chrześcijańsku i po zakonnemu, powiada: „Daleko bezpieczniej jest być podwładnym niż przełożonym” (ks. I, rozdz. 9). Dlatego posłuszeństwo jest drogą najkrótszą, najłatwiejszą, najpewniejszą i najprzyjemniejszą, prowadzącą nas do zbawienia. Dlatego że „dusza sprawiedliwego doskonali się w posłuszeństwie” (Prz 15, 28 wg Wulgaty). „«Curre hic vel ibi - Biegnij tu i tam», nie znajdziesz nigdzie spokoju, aż dopiero w pokornej uległości - posłuszeństwie pod rządem przełożonego” („O naśladowaniu Chrystusa”, ks. I, rozdz. 9).
I dlaczego tak? Ponieważ posłuszeństwo zakonne jest zaparciem się własnej woli z pogodnym sercem, bo każe nam widzieć Chrystusa w papieżu, w biskupach, w przełożonych, bo każe nam ich kochać, słuchać, naśladować w miłości, w zupełnej i synowskiej jedności serc, myśli, uczynków - w najoddańszym przywiązaniu i synowskim poszanowaniu.
Jedynie w posłuszeństwie Chrystusowi, Jego Kościołowi, władzom i przełożonym znajduje się odpocznienie i pokój serca. Dlatego skoro tylko otrzymałem wesołą nowinę o nominacji Jego Ekselencji ks. bpa Egista Melchiorego, naszego ordynariusza diecezji tortońskiej, zebraliśmy się w kaplicy domu na Calle Victoria w Buenos Aires, gdzie się znajdowałem, i podziękowaliśmy Bogu śpiewając „Te Deum”. Następnie nie znalazłszy innych słów, aby mu dosadniej wyrazić moje i wasze stanowisko, wysłałem depeszę z tymi wyraźnymi i znaczącymi słowami: „Obiecuję posłuszeństwo i uszanowanie”, a jednocześnie prosiłem go o błogosławieństwo. W tamtym dniu byłbym napisał dużo więcej, gdyby mi na to pozwoliła „kieszeń”.
Św. Augustyn powiada również, że posłuszeństwo wymaga, aby chcieć tego, czego chce przełożony, a chcieć ochotnie, nie sprzeciwiać się ani myślą, ani słowem, ani uczynkiem; wymaga, aby rozkaz otrzymany lub pragnienie przełożonego wykonano bez zwłoki, a w samym przełożonym widziano i naśladowano Chrystusa.
„Wielu żyje pod posłuszeństwem więcej z konieczności niż z miłości; ci tedy przykrości doznają i łatwo szemrzą, a swobody ducha nie zdobędą, jeśli z całego serca nie staną się ulegli dla Boga” - mówi książka „O naśladowaniu Chrystusa” (ks. I, rozdz. 9). 
„Kto usiłuje usunąć się spod posłuszeństwa, ten się usuwa od łaski.. Kto nie podlega chętnie i dobrowolnie swemu przełożonemu, ten okazuje, że mu jego ciało nie jest jeszcze doskonałe posłuszne, lecz często w tył wierzga i szemrze. Ucz się ulegać w dobrym swemu przełożonemu - «libenter, sponte, celeriter - chętnie, spontanicznie, szybko» - jeżeli sobie życzysz ujarzmić własne ciało”. Tak pobożny autor „O naśladowaniu Chrystusa” (ks. III, rozdz. 13).

Nie chciałbym, abyście myśleli, iż piszę tak, gdyż nie jestem zadowolony z waszego posłuszeństwa. O nie, moi drodzy, nie! „Non ut confundam vos haec scribo, sed ut filios meos carissimos moneo, in caritate Domini nostri Jesu Christi - Nie żeby was zawstydzić to piszę, ale jako moich synów najdroższych napominam w Panu naszym Jezusie Chrystusie”, powiem za św. Pawłem. „Skoro zawsze byliście posłuszni - co stwierdzam z wielkim zadowoleniem - pozwólcie, że także z dala was zachęcę z apostołem, pragnąc wam ułatwić osiągnięcie własnego zbawienia..., powinniście być posłuszni nie tylko wtedy, gdy ja jestem wśród was, ale tym bardziej wtenczas, kiedy mnie nie ma” (por. Flp 2, 12). Albowiem jedynie przez posłuszeństwo możemy podobać się Panu i stać się dobrymi zakonnikami; kto więc pragnie szczerze kochać Boga i służyć Jemu, ten nie ma nic innego do wyboru, jak być posłusznym.
W jaki to sposób należy być posłusznym? Św. Katarzyna Sieneńska radzi, aby każdy zakonnik uzmysłowił sobie posłuszeństwo Chrystusa ukrzyżowanego, który przez posłuszeństwo Ojcu i dla naszego zbawienia podjął haniebną śmierć na krzyżu. Św. Franciszek Salezy pisał: „Ty niczego nie pragnij, jak Tylko tego, czego chce Bóg. Czyń tak jak mówi ten, który rządzi tobą, czyń tak zawsze, gdy nie widzisz w tym nic grzesznego; chcieć tego, czego chce przełożony, znaczy chcieć tego, czego chce Bóg. W tym jest prawdziwe posłuszeństwo i zadowolenie, pokój serca i doskonałość”.
Bądźmy więc zawsze posłuszni, o bracia, gdyż nie ma środka pewniejszego i szybszego do uświęcenia siebie. Ten sam św. Franciszek Salezy mówi: „Wielu zakonników i ludzi świeckich uświęciło się nawet bez modlitwy myślnej, ale nikt nigdy nie mógł się uświęcić bez posłuszeństwa”. Rzeczywiście, nie znajdujemy świętego, który by nie miał cnoty doskonałego posłuszeństwa.
Posłuszeństwo - rzecz jasna - bez niedomówień, bez biadoleń, bez wahania, moi drodzy, inaczej posłuszeństwo byłoby połowiczne lub zmieszane z nieposłuszeństwem (św. Ignacy Loyola).
Posłuszeństwo za przykładem Boskiego Zbawiciela, który je praktykował również w rzeczach najtrudniejszych, aż do śmierci krzyżowej: Dlatego, ile razy wymagałaby tego chwała Boża, miłość do Kościoła i Zgromadzenia, powinniśmy za łaską Bożą być zawsze posłuszni aż do oddania życia, szczęśliwi ze złożenia takiej ofiary Panu. Posłuszeństwo jest woni ofiary; posłuszeństwo nie tylko w tym, co jest ścisłym obowiązkiem, ale nawet wobec pragnień przełożonych.
Posłuszeństwo co do treści i do czasu, posłuszeństwo pokorne i stałe, gotowe i bezwzględne wszystkim przełożonym, a także podwładnym czy kolegom, kiedy ci sprawują jakiś urząd lub są obarczeni odpowiedzialnością. Gdyby przełożeni byli niezdatni do piastowania tego urzędu lub byli pełni wad i - że się tak wyrażę - godni pogardy, to posłuszeństwo im zyskiwałoby większe zasługi większą pewność, że się jest posłusznym Bogu. Błędy przełożonych sprawiają, że posłuszeństwo staje się bardziej zasługujące i droższe Bogu, gdyż nie powinno się zwracać uwagi na kwalifikacje ludzkie ani na sensowność rozkazu; wystarczy, jeżeli posłuszeństwo będzie rozsądne.
Jeżeli się zważa na motywy zasadności poleceń, nie ma posłuszeństwa. My natomiast powinniśmy u stóp Kościoła i przełożonych słuchać i wyniszczać się dla miłości Chrystusowej, stać się niejako „ścierkami” (2). Św. Paweł stwierdza: „Bądźcie posłuszni waszym przełożonym i bądźcie im ulegli, ponieważ oni czuwają nad duszami waszymi i muszą zdać sprawę z tego. Niech to czynią z radością, a nie ze smutkiem, bo to nie byłoby dla was korzystne” (Hbr 13, 17).
Trzeba, o najdrożsi, wykonywać natychmiast i zawsze, co i ilekroć Stolica Apostolska rozkazuje, radzi lub żąda, i niech nas nigdy nikt nie prześcignie w synowskim posłuszeństwie, w czci i miłości dla papieża i biskupów, których Duch Święty postanowił rządcami Bożego Kościoła. Trzeba wykonywać dokładnie i na czas rozkazy oraz spełniać pragnienia przełożonych, a także zachowywać reguły Zgromadzenia i zwyczaje każdego domu. Trzeba też być zawsze gotowym do posłuszeństwa, nawet jeszcze przed rozkazem. Gdzie panuje posłuszeństwo, tam nie może brakować żadnej cnoty - powiada św. Tomasz. Nasze zaś posłuszeństwo niech nie będzie oziębłe, a przepełnione zapałem; niech będzie całopaleniem Bugu miłym, doskonałym, świętym. Należy być raczej gotowym na śmierć niż na nieposłuszeństwo.
Synowie Małego Dzieła powinni płonąć na myśl, że są ofiarą wraz z Chrystusem, że są całopaleniem i - powiedziałbym - hostią czystą aż do śmierci. Święty krzyż Chrystusa niech będzie przedmiotem naszej codziennej ofiary, większej niż bezwzględne posłuszeństwo Izaaka.
Synowie Boskiej Opatrzności muszą być synami posłuszeństwa, albo nie będą nigdy prawdziwymi synami Boskiej Opatrzności. Jeśliby komuś zdarzyło się wpaść w jakiś błąd, niech umie natychmiast ukorzyć się i prosić a przebaczenie tego, kogo nie posłuchał. Ten akt pokory przyczyni się w wielkiej mierze do otrzymania przebaczenia za popełniony błąd oraz do odzyskania łaski Bożej. Pomoże nam również, abyśmy go nie popełniali po raz drugi.
A tak jak należy robić wysiłek, by się modlić, tak też należy robić wysiłek, by zdobyć ducha posłuszeństwa - istotnego składnika życia zakonnego, posłuszeństwa, które ma być życiem w doskonałości, inaczej nie będzie życia zakonnego ani prawdziwej cnoty. Przypomnijmy sobie, co napisał św. Augustyn: „Posłuszeństwo jest matką i strażniczką wszystkich cnót” (Tractatus XI). Św. Grzegorz Wielki: „Posłuszeństwo prowadzi do zdobycia wszystkich innych cnót i wszystkie zachowuje” (Moralia). Św. Bonawentura: „Warto powiedzieć, że w praktyce posłuszeństwa, która polega na zawieszeniu własnej wali, zawiera się cała doskonałość zakonna”. Tak więc, jeśli będziemy praktykować doskonałe posłuszeństwo, możemy być pewni, że praktykujemy wszystkie inne cnoty. 
Dlatego św. Ignacy Loyola nie wahał się twierdzić, że jeśli w jakimś domu zakonnym kwitnie posłuszeństwo, to tam zakwitną także wszystkie inne cnoty i swój wielki owoc przyniosą; rzeczywiście, kto słucha, ćwiczy się w umartwieniu, w cierpliwości, w pokorze itp. Posłuszeństwo jest przede wszystkim ćwiczeniem się w pokorze. 
Upatrujmy także swoje szczęście w posłuszeństwie w stosunku do rzeczy najbardziej obojętnych; żyjmy żywym i gorącym pragnieniem posłuszeństwa. Przełożonego uważajmy za ojca godnego miłości; bądźmy mu posłuszni jak synowie w Panu z wesołością ducha. Powiadam wam, z wesołością ducha, ponieważ posłuszeństwa powinno zawsze was radować, choćby wymagało nie wiem jakiej ofiary; jeżeli posłuszeństwo nas nie raduje, lecz zasmuca, dalecy jesteśmy od doskonałości. Oto co mówi św. Bazyli o posłuszeństwie apostołów: otrzymawszy od Chrystusa rozkaz przepowiadania ewangelii po całym świecie, rozeszli się wszyscy pełni radości, chociaż przecież wiedzieli, że się narażą na obelgi, na więzienie i męczeństwo.

Posłuszeństwo, żeby było miłe Bogu, musi być spełniane z gotowością, w prostocie, w doskonałej radości. Prawdziwie posłuszny - mówi św. Bernard - nie odkłada do jutra, ale natychmiast jak tylko usłyszy gotów jest spełnić wolę Bożą przez wykonanie rozkazu. Tak postąpił Zacheusz (por. Łk 19). Św. Paweł poucza: „Bądźcie posłuszni (...) w prostocie waszego serca, jak Chrystusowi” (Ef 6, 5). W taki sposób posłuchali Piotr i Andrzej (por. Mt 4, 20). A dalej dodaje: „Nie służąc tylko dla oka, by się ludziom podobać, lecz jako niewolnicy Chrystusa, którzy z duszy pełnią wolę Bożą” (Ef 6, 5).
A więc, o moi drodzy, słuchajcie nie jakoś tam tylko, ale z całą uwagą i pilnością, w sposób możliwie najlepszy i nie tylko w stosunku do pewnych rzeczy, ale w ogóle we wszystkim. Nie badajmy racji, powodów czy celu rozkazu - to wszystko należy do przełożonych; obowiązkiem podwładnych jest słuchać. „Discernere superioris est, subditorum oboedire - Rozstrzyganie jest sprawą przełożonego, słuchanie – podwładnych” - powiada św. Bernard.
Św. Filip Neri, mistrz duchowy, bardziej otwarty w poglądach na te sprawy, tak się wyraził: „Aby być posłusznym, nie wystarczy wykonać to, co przełażony nakazuje, ale trzeba to zrobić bez dyskusji w sferze myśli i wypowiedzi, oraz uważać za pewność, że to, co zostało nakazane, to rzecz najbardziej doskonała, którą można wykonać, chociażby się wydawało czy było rzeczywiście inaczej”.
Nie jest zakazane, by w pewnych przypadkach z uszanowaniem nie można było przedstawić przełożonemu jakichś pomysłów, własnych trudności czy niechęci, ale daleko lepiej i doskonalej słuchać dla miłości Boga z zupełną ufnością, że nasza dobra wola zostanie obficie wynagrodzona.
We wszystkich naszych sądach i myślach należy dawać pierwszeństwo temu, co przepisuje posłuszeństwa. W każdym rozkazie jest zawsze racja posłuszeństwa, a racją tą jest udoskonalanie nas samych dla miłości Chrystusa. O moi drodzy, nie ma większego oszukaństwa ze strony nieprzyjaciela, jak fałszywa gorliwość, która nie pozwala na spontaniczne, spełnienie posłuszeństwa pod pretekstem zamiaru wyświadczenia jakiegoś dobra duchowego bliźniemu. Jezus Chrystus nie przywiązywał się ani do osób, ani do miejsca, ani do czasu, ani do działalności, ale jedynie do pełnienia posłuszeństwa względem swego Ojca. „Usque ad mortem - aż do śmierci”.
Bądźmy więc posłuszni z prostotą, bez zastanawiania się, czy rozkaz jest pożyteczny czy nie; nie jesteśmy sędziami naszych przełożonych. Pamiętajmy, że w posłuszeństwie przełożonym jest wola Boża i to powinno nam wystarczyć. Spełniajmy ją z gotowością, prostotą, całym sercem, uważając, że jest najlepsza.
Wyjąwszy jedynie przypadek, gdyby przełożony nakazywał rzecz grzeszną, nasz rozum powinien zamilknąć, nie sądzić, nie krytykować, nie ganić, ale poddać się posłuszeństwu, chociażby rzecz nakazana nie przypadła nam do gustu, chociażby wymagała ciężkich ofiar, bolesnych wyrzeczeń, może nawet upokorzeń. „Czyńcie wszystko bez szemrań i powątpiewań, abyście się stali bez zarzutu i bez winy - nienaganne dzieci Boże” (Flp 2, 14-15). Należy zatem słuchać zawsze i to bez sztuczek, bez udawania, w szczerości i radości „płonąc duchem - spiritu ferventes”. Bez absolutnego posłuszeństwa nie obumrzemy nigdy dla samych siebie.
Jak posłuszeństwo pociąga za sobą wszystkie cnoty, tak nieposłuszeństwo pociąga wszystkie błędy i wady; przez nieposłuszeństwo przyszedł na świat grzech i ogrom złości. Zakonnik, który nie kieruje się prawością, ale nędznymi kombinacjami, wykrętami, pretensjami i uchyla się od dającej pewność cnoty posłuszeństwa, będzie popadał w coraz cięższe błędy i wady, i straci powołanie, a swe wieczne zbawienie wystawi przynajmniej na niepewność.
Tchórzliwego ducha są ci, którzy są posłuszni jedynie dla uniknięcia nagany lub pozyskania sympatii przełożonego. To nie jest posłuszeństwo, ale oportunizm, podły interes i - powiedziałbym - prawdziwa hipokryzja.
Ci nie znają ani wartości, ani zasług płynących z posłuszeństwa. Poza posłuszeństwem nie ma gruntownej cnoty, ale jedynie miłość własna, pycha i oszustwo.
W posłuszeństwie natomiast jest wielka mądrość, która ogarnia wszystko. Nie czyn zewnętrzny ma zasługę przed Bogiem, ale posiadanie serca pokornego, prawego i posłusznego. Posłuszeństwo jest cnotą tak miłą w oczach Bożych, że samo wystarcza, by nas uświęcić. Droga posłuszeństwa była drogą Jezusa Chrystusa, Najświętszej Maryi Panny, św. Józefa i świętych. Posłuszeństwo jest drogą poświęcenia się z Chrystusem, jest drogą pokoju i szczęścia.

Posłuszeństwo, posłuszeństwo, posłuszeństwo, a unikniemy błędów, zniweczymy naszą miłość własną! Unikniemy także sideł szatańskich i złudzeń naszej nieopanowanej fantazji, która jest tym, czym wariat w domu. Spełniać to; co nam się podoba i trafia do gustu, znaczy iść za własną wolą.
Prawdziwe posłuszeństwo sprawia, że jesteśmy cenni w oczach Bożych i przełożonych; buduje współbraci i wiernych, a opiera się na wykonywaniu w prostocie ducha tego wszystkiego, co nakazuje lub czego pragnie Stolica Apostolska, co nakazują nasze reguły lub przełożeni. Opiera się również na jak największej uległości rozkazom bardzo trudnym i przeciwnym miłości własnej - na odważnym ich wykonywaniu, chociażby to kosztowało nas wiele trudu i ofiary. Kto radośnie dźwiga jarzmo posłuszeństwa, jest męczennikiem bez przelewu krwi. O takim powiedziano: „Posłuszny będzie głosił zwycięstwa - Vir oboediens loquetur victorias” {por. Prz 21, 28). Zwycięża zawsze. Im posłuszeństwo jest trudniejsze i bardziej heroiczne, tym więcej będzie miało zasług i doprowadzi nas do posiadania królestwa niebieskiego zgodnie ze słowami Boskiego Zbawcy: „królestwo niebieskie gwałt cierpi i gwałtownicy je porywają” (Mt 11, 12). Jasne więc jest, że bez siły ducha nie ma cnoty.
Niechaj każdy podtrzymuje dobre imię Zgromadzenia, niech się stara i niech okazuje uszanowanie dla decyzji i rozporządzeń przełożonych, mówiąc o nich ze czcią i szacunkiem.
„Jeżeli będziecie zakonnikami prawdziwie posłusznymi - mówił ks. Bosko - mogę was zapewnić w imieniu Boga, że w Zgromadzeniu spędzicie naprawdę życie spokojne i szczęśliwe. A równocześnie muszę wam powiedzieć, że z chwilą, kiedy chcielibyście działać nie według posłuszeństwa, ale zgodnie z własną wolą, wtedy zaczniecie odczuwać, że nie jesteście zadowoleni z waszego stanu”. Jeżeli w Zgromadzeniu znajdują się malkontenci i ci, dla których życie wspólne jest ciężarem, to bądźcie przekonani, że pochodzi to z braku posłuszeństwa.
Przełożony jest tłumaczem woli Bożej, przeto nikt z podwładnych nie może być mądrzejszy i roztropniejszy od tego, kto wykonuje Boże zamiary. W obliczu Boga podnieść słomkę z ziemi dla posłuszeństwa - powiada Rodriguez - ma większą wartość i jest większą zasługą niż głosić kazanie, pościć, biczować się do krwi alba modlić się długo z własnej woli. „Każdego więc, kto tych słów moich słucha i wypełnia je, można porównać z człowiekiem roztropnym, który swój dom zbudował na skale” (Mt 7, 24).
Posłuchajcie, o synowie, innych słów, które są treścią życia. Mówi Boski Mistrz: „I cóż w tym wielkiego, że ty, co prochem jesteś i niczym, poddasz się człowiekowi dla Boga; skora Ja, wszechmocny i najwyższy, który wszystko z niczego stworzyłem, dla ciebie pokornie podlegałem człowiekowi? Stałem się spośród wszystkich najpokorniejszy i najniższy, ażebyś moją pokorą swą pychę zwyciężył. Prochu, naucz się być posłusznym, ziemio i glino, naucz się upokarzać i chylić pod stopy wszystkich” („O naśladowaniu Chrystusa” ks. III, rozdz. l3).

Synowie moi, kochajmy Pana i poza Nim niczego nie kochajmy więcej, a nic nie będzie nam milsze nad posłuszeństwo! Nie rozpaczajcie, o moi drodzy synowie, z powodu pewnych moich udręk, bólów i smutku, że Bóg najmiłosierniejszy powołał Małe Dzieło do cierpienia dla miłości Chrystusa i Kościoła, żeby dało dowód próby bezwzględnego posłuszeństwa i najbardziej uległego poddaństwa; upokorzenia i smutki przyjęte z rąk Boga będą kiedyś tytułem do naszej chwały. Polecam wam tylko, abyście się modlili, abyście się dużo modlili i zawsze byli posłuszni.
Może jeszcze nie wiecie, ze musimy przejść „przez ogień i wodę - per ignem et aquam”. Czyż Pan nie powiedział, że do królestwa niebieskiego trzeba przechodzić „przez wiele utrapień - per multas tribulationes”? (por. Dz 14, 21).
O moi synowie, nic milszego nad drzewo krzyża - Jezus w słodkość przemieni nasze gorycze, gdy będziemy słuchać i kochać Pana Boga. Zresztą szkoła w Salerno nauczała, iż „dla żołądka lepsze są te potrawy, które są gorzkie dla podniebienia - grata sunt stomacho, quae sunt amara palato”.
Odwagi więc, umacniajmy się w Panu! Otrzymamy wnet zapłatę; wtedy zobaczymy, jakiej matki jesteśmy synami. Nie przestawajcie nigdy odmawiać „Salve Regina”. Obecnie zaczynam wierzyć, że Małe Dzieło przy pomocy Matki Najświętszej wyśpiewa chwałę Bogu i przyniesie trochę radości świętemu Kościołowi Bożemu. O synowie, niechaj każdy z nas będzie „więźniem Chrystusowym - vinctus Christi”, o którym mówi św. Paweł - niewolnik Chrystusa posłusznego aż do śmierci, więzień Króla miłości, Jezusa ukrzyżowanego. I dlatego my niczego więcej nie będziemy pożądali, jak żeby umrzeć u Jego stóp jako ofiary posłuszeństwa i miłości.
„Hoc facite, et vivetis - To czyńcie, a będziecie żyli. Et quicumque hanc regulam secuti fuerint, pax super illos et misericordia - Na wszystkich tych, którzy się tej zasady trzymać będą, niech zstąpi (...) pokój i miłosierdzie” (Gal 6, 16).
Z całym wylaniem mego biednego serca obejmuję was „w świętym pocałunku - in osculo sancto” i przyciskam wraz ze sobą do Jezusowego krzyża, abyśmy wszyscy byli zawsze posłuszni, bardzo posłuszni. Błogosławię wam jak najserdeczniej. Niechaj Pan darzy i uświęca nasze dusze niebieskim błogosławieństwem. Módlcie się w intencji mojej i tych wszystkich waszych braci, którzy mile pozdrawiają, myślą o was i was kochają.

Wasz najoddańszy w Chrystusie i Najświętszej Maryi Pannie

ks. Alojzy Orione
ze Zgromadzenia „Boskiej Opatrzności"

(1) Biblijnie: człowiek.
(2) Patrz: wytłumaczenie w liście z 7.02.1923