Rzym, 7 II 1923 
Św. Romualda opata
Do wspólnoty zakonnej w Ziemi św.

Dusz, dusz!

Moi drodzy Synowie w Jezusie Chrystusie,

Pokój Pański niech zawsze będzie z wami!
Już dawno powinienem do was napisać - i powiem prawdę, że owszem napisałem w Tortonie list do każdego z was - ale pewne okoliczności nakazały mi wstrzymać jego wysłanie; dziś z tego miasta - Rzymu, „od którego to Chrystus jest Rzymianinem” (1) i dokąd zmierzają bicia serc prawdziwych wiernych, ponieważ jest to ośrodek jedności wiary katolickiej, z tego właśnie miasta bardzo jest mi miło zwrócić się do wszystkich ze słowem w miłości Pana.
Spodziewam się, że mój list znajdzie was w dobrym zdrowiu; miło mi jest donieść wam, że i my w ogólności jesteśmy zdrowi. Pewne niedomagania zdrowia czy choroba są podarunkiem Pana. Bóg chce, żebyśmy w chorobie dobrze doświadczyli tego, że niczym jesteśmy i nic nie możemy i że to On sprawia wszystko.
To co przysparza mi najwięcej: przykrości to fakt, że niektórzy ledwie że poczują ból palca, a już jakby umierali; inni zaś dają się ponieść urojeniom, iż są stale chorzy; tych ks. Bosko nazywał „salutystami”, to znaczy przesadnie troszczącymi się o zdrowie, takimi którzy chorobę mają w głowie. Ci stają się ciężarem i są prawdziwym krzyżem dla małego Zgromadzenia. Należy prosić Boga, żeby nam udzielił cierpliwości, ale żeby też ich naprawdę trochę dotknął cierpieniami fizycznymi dla nawrócenia ich serca i wzbudzenia w nich ducha bardziej zakonnego.
Mieć w Zgromadzeniu dziwaków, salutystów - zakonników, którzy są nimi w takim stopniu, w jakim im się podoba, na pół tak, na pół nie, lepiej jest w ogóle ich nie mieć. Powinniśmy zatem prosić Boga, żeby oddalał od nas wszystkich takich ludzi, którzy szukają pozorów - zewnętrznej powłoki, a nie istoty życia zakonnego.
Wy wiecie, o moi drodzy synowie, że przed rozstaniem i przed przeznaczeniem was do Palestyny, wiele razy ale to wiele razy polecałem, żebyście się dobrze zastanowili i udali się do Ziemi św. po to, by się stać rzeczywiście świętymi zakonnikami. Mówiłem zawsze: posyłam was do Ziemi św., żebyście się stali świętymi przez ducha pokory, pobożności, poświęcenia i ubóstwa.
Czyż nie tak porozumieliśmy się? O, gdyby nasi bracia, którzy przebywają w Argentynie albo są rozproszeni w Brazylii, mogli udać się do Ziemi św., jak by płakali z radości ci biedni moi synowie! Wielu biskupów, kapłanów, wielu papieży pragnęło żyć i umierać w Ziemi św., gdzie żył i umarł nasz Pan Jezus Chrystus! A wy, którzy już tam jesteście, nie będziecie świętymi? Ale wtedy, jaki sens ma wasz pobyt i po co jesteście w Ziemi św., jeżeli nie staniecie się bardziej święci niż my?...
Nuże, o moi synowie, otrząśnijcie się z obojętności! Odwagi! Wszystkie wasze sprawy pójdą dobrze, jeżeli będziecie mieli więcej miłości Bożej, więcej miłości ale to więcej miłości Bożej (2).
Pozwólcie, że powiem każdemu z was: „O, gdybyś znał dar Boży - Oh si scires donum Dei” (por. J 4, 10) i łaskę Bożą, które Bóg ci daje przez to, że cię własną ręką sprowadził, byś Mu służył, żył, pracował w Ziemi św., gdzie w sposób widzialny dla oczu żył Jezus, gdzie pracował Jezus, gdzie się ofiarował Jezus, gdzie Jezus cierpiał i umarł za nas, żeby nas zbawić! O, gdybyś znał i myślał o dobrach duchowych, które stąd przyjdą dla ciebie i które stąd przyjdą dla naszego biednego Zgromadzenia!
Wy, o moi drodzy synowie, musicie się więcej modlić, lepiej wypełniać praktyki pobożności, lepiej pielęgnować ducha pobożności, pokory i poświęcenia!
Mówię z klęczek... i błagam was, nie żeby tym was obrażać, ale żebyście to przyjęli jako moją prośbę w Panu. Piszę to po licznych modlitwach za was wszystkich i za każdego z was z osobna. Najpierw powinniśmy miłość ukazywać sobie; powinniśmy się więcej modlić, więcej dbać o pobożność, pokorę, zależność, uległość ducha i ducha zakonnego. Vae nobis, si fons devotionis in nobis siccatus fuerit - Biada nam, bylibyśmy straceni, gdyby wyschło albo miało wyschnąć w nas źródło pobożności i pokory. Dlatego, właśnie dlatego cieszę się i utrzymuję, że wszyscy odprawiacie dobrze rokrocznie święte rekolekcje. Jeżeliście ich jeszcze nie odprawiali, odprawcie je w możliwie najlepszy sposób.
A teraz przechodzę do polecenia wam wstrzemięźliwości i pracy.
Modlitwa, praca i wstrzemięźliwość te trzy drogocenne perły, które powinny błyszczeć na czole i w życiu każdego syna Boskiej Opatrzności. Modlitwa, praca. i wstrzemięźliwość to to, dzięki czemu zakwitnie rzeczywiście nasze drogie Zgromadzenie. Oratio, labor et temperantia (3) to znaczy pobożność, poświęcenie, wstrzemięźliwość!
Oratio, labor et temperantia to znaczy jedność z Bogiem, utrudzenie dla dusz, umartwienie ciała z jego pożądliwościami, umartwienie „podniebienia". Oratio, labor et temperantia to cale życie synów Boskiej Opatrzności. Na tych trzech cnotach zasadza się całe nasze życie!
Nie ma dla nas innego życia!
Nie ma innego sposobu, żeby się stać świętymi?
Nie ma innego sposobu, lepszego sposobu, żeby kochać Boga i Jemu służyć, żeby naśladować Jezusa Chrystusa, służyć naprawdę świętemu Kościołowi i papieżowi!
Nie ma innego lepszego sposobu, żeby naśladować Matkę Najświętszą i być Jej rzeczywistym czcicielem, żeby Ją kochać naprawdę!
Nie ma innego sposobu, żeby służyć i zbawiać dusze!
Nie ma innego sposobu, żeby być prawdziwymi i świętymi zakonnikami!
Drogi mój bracie, ściskam cię duchowo w Jezusie Chrystusie z miłością ojca w Chrystusie, z gorejącą miłością w Chrystusie, ale mówię ci: bacz, mój synu, że nie wysłałem cię do Ziemi św., żebyś został zarządcą, ale robotnikiem.
Zarządcami są ci, którzy rozkazują, a mało pracują; zarządcami są ci, którzy chętnie unikają trudu, którzy postępują jak właściciele nie będąc nimi, którzy wydają nawet wtedy, kiedy można oszczędzać, i nie zastanawiają się długo, ponieważ uważają, że później i tak zapłaci właściciel! Zarządcy w zasadzie są ludźmi mało sumiennymi, i Ewangelia źle się o nich wyraża; mówi natomiast dobrze o robotnikach, nawet o tych, którzy z dobrej woli przystąpili do pracy, choć było trochę późno. Zapłacono im tak jak pierwszym, ponieważ jako spóźnieni przystąpili z tym lepszym usposobieniem i wolą.
Podobnie będzie z tobą, mój drogi, jeżeli przystąpisz z dobrą wolą i zapałem, odrzuciwszy od siebie daleka ową złą gnuśność i złą wolę w zginaniu grzbietu, jeżeli zatroszczysz się o zdyscyplinowanie twego ciała przez pracę, przez pokorne utrudzenie, przez pokorę.
Powinieneś uwolnić się od fałszywej powierzchowności, która w twoim postępowaniu, w twoim życiu zakonnym trąci zbytnią światowością (...). Jeżeli nie będziesz bardziej kochał modlitwy, jeżeli nie będziesz umartwiał więcej twego podniebienia, twoich myśli, pewnych twoich uczuć, pełnych miłości własnej, a także pychy, a nawet od czasu do czasu kaprysów, jeżeli nie będziesz bardziej pokorny, jeżeli nie będziesz bardziej kochał utrudzenia, poświęcenia w pracy, uważaj, bo skończysz źle.
Piszę ci to z sercem płaczącym, ale dopiero po licznych, ale to licznych modlitwach za ciebie. Przyrzekałeś tyle razy: „Bądź zatem mężem, a nie trzciną - Esto vir, non frasca”. Bądź wytrwały, bądź mężny, a nie chwiejny jak trzcina.
Modlitwa, pokora, zapał, głęboka pobożność, uczęszczanie do sakramentów, zaufanie do przełożonych, zależność od dyrektora, serdeczność względem dyrektora. Pomagaj dyrektorowi wszystkimi siłami i wiedzą, a nie szkodź kaprysami, utrudnianiem i sabotażem w twojej pracy, o czym nawet nie mogę pomyśleć, żeby się to mogło zdarzać, ale mówię, aby wypełnić wszystek mój obowiązek ojca w Jezusie Chrystusie.
Pokora nie w słowach, ale w czynach; pobożność nie w słowach, ale w czynach; zaparcie się siebie nie w słowach, ale w czynach; ucieczka od próżniactwa nie w słowach, ale w czynach; uległość umysłu, uległość serca nie w słowach, ale w czynach.
Nie obawiaj się jakiegoś swego poniżenia w fakcie uległości, ponieważ uzyskuje się większe korzyści odrobiną pokory, niż górą pychy. Dla miłości Boga błogosławionego nic ci się nie powinno wydawać nikczemne albo za bardzo trudne; powinniśmy gardzić sobą i być uważani za nic, za ludzi do niczego, bylebyśmy miłowali Boga i służyli Mu, bylebyśmy zdobywali niebo.
Bez pokory nie idzie się do nieba; dogadzający podniebieniu nie idą do nieba, unikający utrudzenia, wygodniccy, to znaczy ci, którzy kochają wygody i są leniwi, nie idą do nieba. Wydałem zarządzenie, żeby nigdy ale to nigdy nie przyjmowano do Zgromadzenia pysznych, leniwych, dogadzających podniebieniu, nieuczciwych.
Należy się trudzić, trudzić, trudzić dla miłości Bożej, idąc za przykładem naszego Pana Jezusa Chrystusa. „Dlaczego unikacie utrudzenia? Czyżby było bez wynagrodzenia” - pytał ks. Bosko. Bóg polecił człowiekowi pracę. Jezus Chrystus i wszyscy święci pracowali. Św. Paweł mówi, ze ten, kto nie pracuje, nie powinien jeść, chyba że jest chory albo w wieku, w którym nie może pracować.
Drodzy moi synowie, my powinniśmy być wielkimi pracownikami - ludźmi pracy, pokory, wiary i miłośni! Wielkimi pracownikami dusz, wielkimi pracownikami Kościoła Jezusa Chrystusa naszego Boga i Zbawiciela!
Co mówię: pracownikami? To za mało, to o wiele za mało! Powinniśmy być bożymi harownikami! Kto nie chce być i nie jest harownikiem Boskiej Opatrzności, jest dezerterem spod naszego sztandaru!
Drodzy moi synowie, uciekajcie od próżniactwa i pracujcie! Pracujcie w pokorze, z zapałem, z gorliwą miłością. Ks. Bosko umarł zalecając pracę, a Job mówił: „Ptak jest stwarzany do latania, a człowiek do pracy” (por. Job 5, 7 wg Wulgaty).
Nie bądźcie śpiochami i nie opuszczajcie rozmyślania na rzecz łóżka waszego lenistwa; wystrzegajcie się „sypialni próżniactwa - cubiculum otiositatis”.
Kiedy w jakimś domu zaczyna się pojawiać próżniactwa alba zjawisko małej chęci do pracy, kiedy nie ma już tak aktywnych i skorych jak być powinno, ten dom jest już na pewno zrujnowany. Przeciwnie, jeżeli będziemy pracować dużo, będziemy pracować dobrze i trudzić się, żeby wykorzystać talenty pod okiem Boga i wypełniać wolę Pana idąc za Jego przykładem, praca będzie czymś godnym nas i Boga. Praca będzie wielkim lekarstwem na pożądliwość i potężną bronią przeciw wszelakim zasadzkom szatana oraz pokusom świata i ciała.
Nie wprowadzajcie wypoczynku po obiedzie czy wypoczynku w łóżku. Biada nam, biada nam, biada naszemu domowi, w którym będzie sjesta. Są to pułapki szatana! Są to namioty nieszczęścia i śmierci!
„Nie kochaj spania, byś nie zubożał, miej oczy otwarte - nasycisz się chlebem” mówi Pismo św. w Księdze Przysłów (20, 13). A gdzie indziej w Księdze Mądrości czytamy: „Czyńmy dobrze, dopóki żyjemy”.
Wszystkiego tego, o moi synowie, do czego was zachęcam, nie róbcie z niewolniczej bojaźni czy bojaźni przed karami Bożymi i piekielnymi, ale z miłości Bożej - z uczucia miłości. Kto dla miłości Bożej jest posłuszny, panuje nad swoją zmysłowością. Dopóki się idzie za własnym uczuciem, za własnymi myślami, za własną złą miłością unikając pracy jak tylko można, unikając trudu i poświęcenia jak tylko można, dopóty prowadzi się złe życie, moi bracia, dopóty prowadzi się złe życie! Bóg cofnie swoją, rękę z naszej głowy i podniesie ją, aby karać a nie błogosławić!
A co wam powiem o wstrzemięźliwości? Co wam powiem o tej cnocie, która jest mądrym umiarkowaniem, która jest słusznym hamulcem dla instynktów, dla podniebienia, dla niedobrych pragnień?
Czcigodny ks. Bosko tak bardzo ją zalecał i tak bardzo był surowy wobec nieumiarkowania w jedzeniu i piciu.
Bez umartwienia podniebienia nie ma żadnej cnoty, nie ma przede wszystkim cnoty czystości. Dlatego św. Filip Neri mawiał: „Dajcie mi człowieka umartwionego w jedzeniu i piciu, a ja z niego zrobię świętego”.
Kto nie jest umartwiony w jedzeniu i piciu, kto chce jeść dobrze i dobrze popijać, nie będzie miał cnoty czystości, nie będzie cnotliwy i nie będzie nigdy dobrym synem Boskiej Opatrzności ani dobrym zakonnikiem.
Pismo św. mówi: „Łakomy będzie zawsze biedny. Kto lubi wino i dobre kąski, nigdy nie nagromadzi dóbr” (Prz 21, 17).
Nasze Zgromadzenie będzie wielkie i będzie czyniło wiele dobrego dopóty, dopóki jego członkowie będą umieli umartwiać się w jedzeniu i piciu, a szczególnie dopóki będą ostrożni w pozwalaniu sobie na napitki, na wina, na likiery i na palenie.
Drodzy moi synowie, jeśliby nałóg obżarstwa miał, nie daj Boże, wkraść się do waszego domu, bylibyście straceni! Biada amatorom dobrego wina, drogich napitków, smacznych potraw!
(...) My tutaj, którzy nie jesteśmy i nie mamy pretensji do tego, żeby być misjonarzami, cierpimy i nie jemy celem wspomagania i posyłania na utrzymanie nowicjuszów, naszych młodych braci i synów, a gdzie indziej chleba jest w obfitości, popija się dobre wino i stara się o zaspokojenie podniebienia oraz wydaje się dużo, tak że głosy o tym - a mianowicie, że wydaje się za dużo i pozwala się wydawać za dużo i że się nie dba o wspólne rzeczy - dotarły aż do Rzymu. Rozumiecie?
O moi drodzy, najdrożsi synowie, pragnę do was mówić jasno. Mało chęci do pracy, mało ducha pokory i poświęcenia, mało wstrzemięźliwości, czy wręcz niewstrzemięźliwość w jedzeniu i piciu wina, czyli nałóg obżarstwa i opilstwa to wielcy wrogowie, których musicie zwalczać w sobie, jeżeli chcecie, żeby Jezus Chrystus żył w was i błogosławił wam! Pamiętajcie, że zawsze jesteście biednymi, pokornymi zakonnikami - „ścierkami” (4) Boskiej Opatrzności.
Otrzymałem wasze życzenia na Boże Narodzenie i dziękuję wam za nie. Ale jak się mogę cieszyć wiedząc, że się nie żyje tak jak się powinno? Że się nie kocha ubóstwa, chyba tylko w słowach? Tak, ślub ubóstwa może istnieć, byleby niczego nie brakowało i byleby można było prowadzić życie wygodne i spokojne. Natomiast ubóstwo znaczy poświęcenie, a także oszczędzanie. Ubóstwo znaczy niemarnowanie rzeczy. Ubóstwo znaczy skrupulatne staranie się o potrzebne rzeczy, a nie ich marnowanie.
Jedno ziarnko, nawet jedno ziarnko zboża stracone obciąży wasze sumienia i musicie zeń zdać rachunek Bogu! My jesteśmy jedynie administratorami rzeczy Kościoła i ubogich, i będziemy musieli z tego zdać rachunek Bogu, Kościołowi i biednym.
Nie mówię o sknerstwie, nie mówię o nędzy, nie mówię o chciwości, ale mówię i polecam święte ubóstwo, oszczędzanie i porządek. Jeżeli się jest nieuporządkowanym, traci się wiele czasu, traci wiele rzeczy - robi się mniej dobrego, a nawet robi się bardzo źle i wszystko pójdzie również bardzo źle.
Trzeba przejawiać więcej troski o przedmioty, więcej troszczyć się o bieliznę, o naczynia i narzędzia - o wszystko. Zrozumieliście, moi drodzy synowie?
To jest w duchu Jezusa Chrystusa, który - jak powiadają - zsiadł z konia, żeby podnieść kawałek chleba, a po rozmnożeniu chleba i ryb powiedział do apostołów: „Zbierzcie okruchy, aby nie zginęły - Colligite fragmenta ne pereant” (por. J 6, 12).
Wszystko jest łaską Bożą - chleb, bielizna, naczynia domowe, narzędzia pracy, życie i zdrowie, które nam Bóg daje; pamiętajmy, że przez dobre uczynki zdobywamy niebo.
Znałem czcigodnego ks. Bosko. Otóż, ks. Bosko mówił, że założył towarzystwo - które można nazwać towarzystwem „kawałków i łat” - ponieważ chodził po różnych kątach domu, żeby podjąć kawałki chleba i ponieważ ubierał się w szaty ubogie, pełne łat, owszem czyste, ale właśnie biedne, połatane.
Jednią z racji, dla której nie zostałem salezjaniniem, była ta, że widziałem jednego kapłana za bardzo elegancko ubranego - w sukni, która - jak się wydawało - za bardzo była błyszcząca, a następnie widziałem go z papierosem w ustach. Byłem wtedy chłopcem, ale to wystarczyło, i powiedziałem sobie, że jeżeli chcę zostać świętym, nie mogę iść tam, gdzie są księża, gorzej - gdzie są zakonnicy próżni, ubrani w szaty z jedwabiu, demonstrujący przepych.
Moi drodzy, co wy sami robicie? Czy to prawda, że zamiast sami pracować, nakazujecie pracę innym, że zamiast wysilać się, żeby robić wszystko, co jest możliwe a nawet niemożliwe, wy nakazujecie innym pracę? Udajecie się, aby nabywać i wydawać, a nie potraficie reperować sobie rzeczy, dawać sobie rady, umieć się zakrzątnąć?
Nasi misjonarze w Brazylii i w Argentynie sami sobie reperują buty, przyszywają guziki, naprawiają spodnie i szaty, piorą bieliznę! Ile razy w Minas Gerais prałem sobie skarpety, chusteczki do nosa, bieliznę! Musiałem się nauczyć sam golić, i jaka to oszczędność!
Tu w Rzymie pięć dni temu poszedłem do Cyryla, ponieważ mi się śpieszyło, a nie miałem narzędzi, i wziął 4 liry. Przedwczoraj sam się ogoliłem, i było o wiele lepiej ! W tym roku zaoszczędzę tyle, że prawie będzie można utrzymać jednego sierotę albo nowicjusza. Mówicie, że mało?
Trzeba wystarczać samemu sobie, a nie być mnichami „wygodnisiami”; trzeba umieć się zakrzątnąć. Czyż nasi staruszkowie nie mówili, że „święty Pomysł” (5) jest świętym gospodarzy?
Misjonarz natomiast jest gospodarzem Boga i miłosierdzia. Powinniśmy sami robić to co można, robić najlepiej jak tylko można, i starać się robić zawsze, a nie siedzieć i nic nie robić, lub też tylko wymagać tego i owego od innych.
Moja matka dawała mi, gdyż byłem czwartym z kolei dzieckiem, ubrania po pierwszym moim bracie, starszym ode mnie o 13 lat; ta biedna kobieta dawała te same ubrania uprzednio już trzem innym braciom, ale nam zastawiła nieco grosza, który po części poszedł na pierwsze sieroty Boskiej Opatrzności, i - jak się to mówi - wychowała nas dobrze i dla dobra ogółu. Wszystkie szmaty umiała wykorzystać i szyła ubranka, a rodzina szczyciła się z uczciwego ubóstwa. A oto moja bratowa, która nie miała dzieci, a dysponowała rentą mojego brata, byłego kolejarza; mają swój dom, dwie winnice, jednak żyje w nędzy! Co to znaczy?
To znaczy, że ta biedna stara wieśniaczka, moja matka, wstawała o 3 godzinie rano i dalej do roboty; była jak to wrzeciono, które się ciągle obraca i zawsze pracuje! Starała się wykonywać prace kobiece i umiała ze swoimi synami wypełniać prace męskie, ponieważ mój ojciec bywał poza domem, pracował w Monterrato, a więc klepała kosę do koszenia trawy, ostrzyła ją sama bez noszenia da szlifierza. Tkała płótno z nici, które przędła sama z konopi. Moi bracia po jej śmierci podzielili między siebie wiele prześcieradeł i wiele ładnej bielizny; biedna moja matka! Przechowywała nawet złamane noże - te mnie się dostały w spadku. Nie biegła, by kupować, chyba że już nie mogła zaradzić inaczej. A gdy umarła, ubraliśmy ją w suknię ślubną, mającą 51 lat. Ufarbowała ją sobie na czarno - wyglądała jeszcze bardzo pięknie; była to jej najpiękniejsza szata!
Widzicie, moi drodzy synowie, jak pracowali nasi święci i kochani staruszkowie. Matka opowiadała mi, jak Jezus zsiadł z konia, żeby podnieść kawałek chleba. To opowiadanie znalazłem potem w apokryficznej ewangelii, ale kto wie, czy to nie była prawda? Na pewno jest ono bardzo wymowne! Drodzy moi, naśladujmy naszych staruszków i naszych świętych!
Wszystkie rzeczy i wygody, jakie pasują panom, nie są dla synów Boskiej Opatrzności i ubliżają nam.
Z łaski Bożej otrzymałem po śmierci ks. Egidiusza Chiodiego sutannę i nosiłem ją w Ameryce. Przywiozłem ją sobie, gdy wracałem z Ameryki. Zawsze ją nosiłem i mam ją na sobie, gdy piszę do was. Zabiorę też ją na nawo do Ameryki, a mam nadzieję, że mi jeszcze będzie służyć przy powrocie. Uszyto mi nową suknię przed wyjazdem, którą ofiarował ks. Artana, ale podarowałem ją naszym braciom w Ameryce. Tak samo płaszcz.
Nie pamiętam, żebym kazał sobie uszyć sutannę albo kupował kapelusz, koszule, spodnie, skarpety, a za łaską Bożą niczego mi nigdy nie brakowało. My - synowie Boskiej Opatrzności powinniśmy chętnie brać rzeczy po umarłych czy już używane przez innych.
Oszczędzanie, oszczędzanie, oszczędzanie!
Oszczędzanie w wikcie i w ubraniu; nie podróżujmy jak tylko z konieczności. Podróżując pamiętajmy, że złożyliśmy ślub ubóstwa. Oszczędzanie w zakupach, oszczędzanie w angażowaniu robotników płatnych, oszczędzanie we wszystkim.
Misjonarze powinni sami wszystko robić, a nie postępować jak panowie, jak zarządcy. Niech zatem zawsze będzie dokładność, porządek i wierność Bogu i Zgromadzeniu, i miłość braterska!
Dokładność, porządek, wierność, aktywność, pokora i miłość braterska we wszystkich rzeczach drobnych!
„Verbo et exemplo - słowem i wzajemnym przykładem” - czynem, czynem, czynem!
„Vox oris sonat, vox operis tonat - Słowo dźwięczy, przykłady grzmią”. Słowa poruszają, przykłady pociągają.
Teraz kończę w Jezusie ukrzyżowanym, moi synowie. Wybaczcie mi, jeżeli zasmuciłem was tym moim listem, i pamiętajcie, że nie napisałem go, żeby was poniżyć, ale żeby was napomnieć w Panu i w miłości waszego ojca w Chrystusie. Jeżeli te słowa są mocne, to zwróćcie uwagę na rdzeń a nie na karę, na istotę rzeczy a nie na formę.
Wy w Ziemi św. jesteście na pierwszym miejscu w moim sercu, wiedzcie o tym dobrze. Ale uważajcie, że powinniście być tymi, którzy mają obowiązek dać dobry przykład całemu Zgromadzeniu.
Kochajcie się nawzajem w Panu, tak jak ja was kocham w Panu, i nie obrażajcie się, ponieważ bardzo szanuję was wszystkich; mam wielką nadzieję i ufność, że od tej chwili na przyszłość będziecie mi sprawiać jedynie radości, i to wszyscy!
Pragnę, żeby każdy z was pisał do mnie osobno przynajmniej raz na miesiąc. Czy macie pisać rzadziej, powiadomię was o tym. Piszcie nawet wtedy, gdybym nie odpowiadał na listy, to nie ma znaczenia; piszcie mi o wszystkim z prostotą z zaufaniem synów w Jezusie Chrystusie. Powracam do Ameryki, żeby szukać chleba dla naszych sierot i nowicjuszy. Muszę zdobyć się na wielki wysiłek, aby jechać, i muszę to ukrywać. Wyjeżdżam wiedząc, że w ten sposób spełniam mój obowiązek i rzecz miłą Bogu, tak jakby to robił ojciec rodziny, który wyjeżdża, aby zarobić na chleb dla swoich dzieci.
Módlcie się za mnie. Piszcie mimo wszystko co miesiąc: listy otrzyma ks. Sterpi, który zostaje, aby mnie zastępować na stanowisku i który będzie je piastował lepiej niż ja. Nawet z większej niż stąd odległości będę o was zawsze pamiętał i modlił się za was.
Bądźcie sobie życzliwi i kochajcie się nawzajem w Jezusie Chrystusie, znoście się wzajemnie i wspomagajcie w Panu, moi drodzy synowie. Rzecz, która najbardziej wypełnia mnie radością, to widzieć niezrównaną miłość, jaka panuje między naszymi księżmi i klerykami!
Odwagi i naprzód, zawsze z wiarą w Opatrzność Bożą i Matkę Najświętszą - naszą Matkę, Mater nostra. Bądźcie przywiązani do papieża i do waszego Zgromadzenia. 
Módlcie się: kto się modli, wytrwa; natomiast, kto zaniedbuje modlitwę, straci powołanie!
Módlcie się za waszych braci, będących daleko, za żywych i za zmarłych drogich, niezapomnianych naszych braci!
Odwagi, moi drodzy synowie, wkrótce niebo będzie również dla nas! Krótkie jest cierpienie, wieczne będzie szczęście. „Et sic semper cum Domino erimus - I tak będziemy z Panem na zawsze”! (por. 1 Tes 4, 17). Jeżeli z miłosierdzia naszego Pana pójdę pierwszy - jako że na mnie kolej - bądźcie spokojni, bo również tam będę się wiele modlił za was, za każdego z was; wy natomiast pamiętajcie o wspomaganiu mojej duszy.
A teraz pozwólcie, że wam udzielę błogosławieństwa z całego serca i z całej duszy. „Benedicat vos Deus in omni opere et in omni tempore - Niech wam Bóg błogosławi w każdej pracy i w każdej chwili”! Ja też z całego serca ślę wam słowa pocieszenia i pokrzepienia i ściskam każdego z osobna „w świętym pocałunku - in osculo sancto” i błogosławię wam
Wasz w naszym Panu Jezusie Chrystusie ukrzyżowanym i Matce Najświętszej
ks. Alojzy Orione 
ze Zgromadzenia „Boskiej Opatrzności”

(1) Trudno powiedzieć, co ks. Orione chciał wyrazić. Być może jest tu mowa o tym, że pośrednio Chrystus był obywatelem cesarstwa rzymskiego.
(2) Dla silnego podkreślenia ks. Orione użył aż 9 razy sformułowania: „więcej miłości Bożej”.
(3) Sens dosłowny - modlitwa, praca i wstrzemięźliwość.
(4) Ks. Orione użył słowa „stracci”, co dosłownie znaczy „ścierki”; „łachmany”, „szmaty”. Chodzi o podatność synów duchowych ks. Orionego w ręku Kościoła i o bezpretensjonalność. Ścierka się nie opiera, pozostawiona gdzieś na uboczu nie narzeka...
(5) Przysłowie; sens - ten, kto się posługuje umysłem, dochodzi do dobrych wyników.