Rzym, 10 III 1916

Do jednego z przełożonych wspólnoty zakonnej

Dusz, dusz!

Mój drogi Synu w Jezusie Chrystusie ukrzyżowanym,

Otrzymałem dwa twoje listy i dziękuję ci za nie w Panu, chociaż nie mogę ukrywać przed tobą wielkiej przykrości, którą odczułem i odczuwam stwierdzając z boleścią, że tamtejszy nieszczęsny dom jest jakby morzem podczas huraganu. Dowiaduję się z twojego listu z 19 stycznia, że nikt się z tobą nie zgadza i że między wami, drodzy moi synowie w Jezusie Chrystusie, nie ma tej prawdziwej zgody umysłów i bratniej miłości Chrystusowej, która jest najsłodszym węzłem prawdziwego życia według ducha Jezusa Chrystusa i prawdziwej doskonałości zakonnej.
To jeden z moich największych bólów, które znoszę od ponad roku i jedna z racji, dla których tak bardzo pragnąłem twego tutaj przybycia, żeby cię wysłuchać i porozmawiać z tobą w Panu. A ponieważ teraz nie możesz przyjechać, poczekaj zatem i przyjedź pod koniec roku szkolnego.
Tymczasem, mój drogi synu, staraj się budować w pokorze, budować i jednoczyć w miłości wszystko to, co zostało podzielone, co zostało zburzone lub rozproszone przez ducha człowieka przeciwnego duchowi pokoju, słodyczy i miłości w Jezusie Chrystusie ukrzyżowanym.
Dla jedności i miłości, dla zgody i pokoju moich synów w Jezusie Chrystusie z pomocą łaski Bożej nie zawahałbym się ani przez jedną chwilę przepłynąć oceanu, tysięcy oceanów.
Wczoraj wieczorem wróciłem z Sycylii i muszę biegać tu i tam, aby podtrzymywać i wspierać „w Panu - in Domino” różne domy. Wojna zabiera mi wszystkich księży, jak mi zabrała wszystkich lub prawie wszystkich kleryków, których znałeś. A ci kapłani i klerycy, którzy jeszcze nie poszli, w każdej chwili mogą być powołani pod broń.
Dlatego nie mogę ani ja, ani też ktoś inny pojechać obecnie - w tych czasach niepewności i potrzeb, jakie mamy tutaj w związku z ponad stu probantami i klerykami, którzy uczęszczają do pierwszych klas gimnazjalnych, i setką sierot z Abruzzo (1). Jednak więcej mi sprawia bólu wasza niezgoda niż niedostatki i cierpienia, które spadają na nas z powodu wojny.
Ja już od dłuższego czasu powodowany ojcowską miłością jestem zmuszony do nie czytania i nie komunikowania wiadomości od was współbraciom z innych domów.
Co by powiedzieli nasi księża i klerycy, narażeni na śmierć w okopach albo w szpitalach polowych, wśród rannych i inwalidów, wśród chorych na zaraźliwe choroby, gdyby wiedzieli, że wy trzej lub czterej nie stanowicie jedności i nie żyjecie w zgodzie? My tutaj wszyscy jesteśmy zjednoczeni - wszyscy stanowimy jedno serce i jedną duszę!
Wszyscy piszą ca tydzień z pola walki i ze szpitali; są to listy, które niosą pociechę, ponieważ - choć nadawcy przebywają daleko - czuję, że są złączeni, są bardzo złączeni mocną i słodką miłością Pana.
Obecnie jest nas niewielu do pracy w naszych zakładach. Ale się dwoimy i troimy, i pracujemy w dzień i w noc, dotychczas też nie zamknęliśmy żadnego domu! Wprawdzie zamknęło się kolonię rolniczą w Ventoso w pobliżu Reggio Emilia, ale za to otworzyliśmy nad jeziorem d'Orta, w pomieszczeniach pozostawionych przez hrabinę Agazzini, dom dla biednych staruszków, których opuścili synowie powołani do wojska z powodu wojny.
Gdy panuje dobry duch i miłość, która jest przykazaniem Bożym, wszystko idzie naprzód i wszyscy są zadowoleni mimo niedostatków, i są szczęśliwi!
Miłość jest cechą wyróżniającą uczniów Jezusa Chrystusa. Jest ona pokorną i zapiera się siebie, czyni się wszystkim dla wszystkich, znosi wady drugich, jest oświecona i roztropna, cieszy się z dobra drugich, pragnie sprawdzić samą siebie; miłość odnosi się z wielkim szacunkiem do wszystkich bliźnich, interpretuje słowa i uczynki drugich w sposób najbardziej przychylny, i swoje szczęście buduje na możliwości czynienia dobrze innym... „Frater qui adiuvatur a fratre quasi civitas firma - Brat, wspomagany przez brata, to jakby trwałe miasto”!
Wprawdzie przesyłasz mi dobre wiadomości o uprawie grochu i ryżu; piszesz mi o źródłach wody, o maszynach itp., ale co mnie to wszystko obchodzi, mój synu, jeżeli pomiędzy wami nie ma zrozumienia i miłości i jeżeli jeden z was poszedł sobie w jedną stronę, a drugi chce iść w drugą?
Czyż w liście z ubiegłej niedzieli apostoł Paweł nie mówił, że jeżeli nawet ktoś przenosi góry, a nie ma miłości, nic nie znaczy? I gdyby mówił wszystkimi językami i rozdał wszystkie swoje majętności, a miłości by nie miał, niczym jest? (por. 1 Kor 13).
Mówię wam w Jezusie Chrystusie, że jeżeli jednoczy was miłość Pana, Pan wam będzie błogosławił, staniecie się świętymi i będziecie synami Boskiej Opatrzności. Ale jeżeli nie ma w was tego ducha pokornej i słodkiej miłości i pracy dla dusz w pokoju i w zgodzie serc oraz świętego powołania to, według was, co budujecie? Jakie owoce na życie wieczne mogą dać ciernie niezgody? Jak możecie mieć pretensje, że jesteście apostołami wiary, pokoju i miłości Bożej, jeżeli nie ma pokoju wśród was i nie ma wśród was miłości Jezusa Chrystusa?
Wszystko potrafią słudzy Boży, gdy przejawiają w sercu i w dziełach miłość Pana pokorną, łaskawą i słodką! 
Droga braterskiej miłości jest drogą bardzo krótką do osiągnięcia świętości!
Ach, moi drodzy synowie, co za ból, co za głęboki ból sprawiacie mi, gdy was widzę w niezgodzie! Sądzę, że ten bolesny stan należy przypisać w dużej mierze tobie, drogi synu.
Dlatego błagam cię i zaklinam na Jezusa Chrystusa naszego Pana, abyś zmienił swój charakter, który oddala od ciebie serca i sprawia, że twoi bracia w Jezusie Chrystusie odchodzą załamani i zagubieni i że tracą powołania ci twoi bracia i najdrożsi moi synowie, których z tak wielkim słodkim zaleceniem miłości i poświęcenia pozostawiłem w twoich rękach i powierzyłem tobie, kierując się w tym całą nadzieją i zaufaniem do ciebie jako mojego najdroższego syna.
Mnie się zdaje, żeś ty również powinien był stać się ofiarą miłości za łaską Jezusa Chrystusa i zbliżać się codziennie do Matki Najświętszej Maryi, ale też powinieneś był za wszelką cenę podtrzymać miłość i łączność serc, a modlitwą i życiem wewnętrznym ożywiać powołania do Boskiej Opatrzności.
To ci mówię obejmując cię „w pocałunku Chrystusa - in osculo Christi”. Twoi bracia mieli i mają swoje wady, ale któż jest bez wad? Twoi bracia w Chrystusie będą mieli swoje winy wobec Boga i wobec ciebie, ale tymczasem i ty postaraj się wynagrodzić za swoje przewiny wobec nich, ponieważ i ty będziesz miał swoją część winy. A ponieważ się mówi: „Kto ma więcej rozsądku, niech go używa”, pozwól zatem, że ci polecę „w Panu - in Domino”, ażebyś okazywał im więcej miłości i pozostawił na uboczu wszelki własny punkt widzenia, wszelki spór nawet dla miłości do prawdy i dla chwały Bożej, jeżeliby to tylko miało rozjątrzyć troszkę - mówię nawet tylko troszkę - nasze serca, to znaczy braterską jedność miłości.
Nie po to to piszę, mój synu, aby cię zniechęcać, ale aby ci okazać miłość, aby ci okazać miłość w Jezusie Chrystusie, aby zbawić cię i uświęcić w Jezusie Chrystusie. Pamiętaj zawsze o tym, że nie pisałbym w ten sposób do ciebie, gdybym nie miał dla ciebie wielkiego poważania, wielkiego uczucia w Chrystusie i wielkiego zaufania do ciebie, myśląc o pomocy, której Bóg nasz Ojciec ci użyczy.
Im bardziej będziesz współpracował w celu doskonałego złączenia się z wolą Bożą i złączenia serc, tym bardziej będziesz należał do Chrystusa, tym bardziej żył Chrystusem, tym bardziej działał w Chrystusie.
Kochaj każdego z twojej wspólnoty, kochaj najczulej w Jezusie Chrystusie swoich towarzyszy bez żadnej różnicy, znoś z pełną miłością ich wady, wybaczając je z miłości do Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego, znosząc je również z intencją własnego umartwienia, nie myśląc o nich - jeżeli to możliwe - i jakby nie zauważając ich, a przeciwnie, dostrzegając ciągle własne wady i cierpiąc z tego powodu przykrości, oraz mając na uwadze, że w konsekwencji inni współbracia muszą je boleśnie znosić.
Niech każdy z moich drogich synów uważa dobro i porządek całego domu za własne dobro i niech czyni wszystko co w jego mocy, żeby naprawić niedociągnięcia życia duchowego i prawdziwej miłości zakonnej w Chrystusie oraz środowiska słodyczą czułej miłości i najściślejszej jedności serc.
Niech każdy stara się pogodzić brata z bratem, braci z przełażonym i przełożonego z Ojcem. Niech każdy stara się usunąć najmniejszą choćby przyczynę, która by mogła zmniejszyć tę jedność dusz i serc, jaką powinniśmy mieć w Chrystusie i „w Kościele Chrystusowym - in Ecclesia Christi” na podobieństwo pierwszych wiernych, „którzy stanowili jedno serce i jedną duszę - qui erant cor unum et anima una” (por. Dz 4, 32).
Bądźmy wszyscy jedną wspólnotą, to znaczy ciałem mistycznym w Chrystusie. Każdy jest członkiem tego ciała: a więc niech każdy ze swojej strony stara się robić to, ca może dla doskonałej zgody i zdrowia, dla świętości członków. Szczególnie niech każdy pragnie dostrzegać, jak jego towarzysze rosną w cnocie i w tym celu niech pomaga przełożonym informując ich o wszystkim, co by uważał za pożyteczne, aby oni wiedzieli o tym dla dobra poszczególnych osób.
Ta święta miłość i to zaangażowanie, które każdy poweźmie dla dobra duchowego i dla porządku oraz dobrego funkcjonowania Zgromadzenia ukaże was jaka prawdziwych naśladowców Boskiego Mistrza, który powiedział: „Po tym wszyscy poznają, żeście uczniami moimi, jeśli będziecie się wzajemnie miłowali” (por. J 13, 35).
Ściskając was wszystkich w Chrystusie naszym Wodzu i Mistrzu, naszej rozkoszy, który dla nas jest wszystkim, polecam się waszym modlitwom i zachęcam da modlitwy i do pokuty, błogosławię wam wszystkim obecnym i nieobecnym.
Proszę cię, byś przekazał tę część listu, która nie odnosi się bezpośrednio do ciebie, innym braciom czy to odczytując ją obecnym, czy to przepisując ją częściowo dla nieobecnych.
Tymczasem niech Pan wam błogosławi. Starajcie się codziennie coraz bardziej należeć do Niego „w obfitości pokoju - in multitudine pacis”.
Żegnam. Módlcie się za mnie. Wasz najoddańszy ojciec w Jezusie Chrystusie ukrzyżowanym i Maryi Najświętszej
ks. Alojzy Orione
ze Zgromadzenia „Boskiej Opatrzności”

(1) Zebranych przez ks. Orionego, tak jak niegdyś w Messynie, po trzęsieniu ziemi w 1915 r.